Rize’nin yüksek rakımlı yaylalarında bir devir daha bu senelik kapandı. Yaylacılık kültürünü belgeselleştiren Turgut Bayraktar, bu kez Ortayayla köyü sakinlerinin yayladan iniş yolculuğunu; şiirle, dumanı üstünde tüten ketelerle ve ayrılığın burukluğuyla kayıt altına aldı.
Doğu Karadeniz’in kadim geleneği olan yaylacılıkta, kış kapıya dayandığında hüzünlü bir sessizlik başlar. Doğma büyüme Ortayayla (Hemşin) sakini olan Zeki Altun ve beraberindeki son yaylacılar, sertleşen doğa koşullarına rağmen topraklarını terk etmemek için direnseler de, her yıl olduğu gibi bu yıl da "hüzünlü dönüş" vakti geldi çattı.
Şiirlerle Uğurlanan Bir Mevsim
Belgesel yapımcısı Turgut Bayraktar’ın iki gün süren çekimlerinde, yayladan ayrılmanın sadece fiziksel bir hareket değil, bir gönül kopuşu olduğu gözler önüne serildi. Ortayaylalı Zeki Altun’un, dağlara ve taşlara hitaben okuduğu duygusal şiirler, çekimlere damga vurdu. Altun’un dizeleri, yüzyıllardır süregelen bu yaşam biçiminin sadece hayvancılıktan ibaret olmadığını, bir kimlik meselesi olduğunu bir kez daha kanıtladı.
Ateş Üstünde Kete, Bardakta Demli Hüzün
Dönüş hazırlıkları sürerken kurulan o son yer sofrası, bir vedadan çok bir tören havasındaydı. Ateşte nar gibi kızaran keteler ve tavşan kanı çay eşliğinde yapılan son kahvaltı, yaylacıların birbirine ve doğaya olan bağını simgeliyordu. Sofradaki her lokma, bir sonraki bahara kadar duyulacak olan özlemin bir parçasıydı.
"Hayat yaylalarda zor, ama bir o kadar da yaşanılası..." diyen yayla sakinleri, zorlu tabiat şartlarına rağmen bu geleneği yaşatmakta kararlı.
Kuşaktan Kuşağa Geçen Miras: Pazar Yolculuğu
Hayvanların kamyonlara yüklenmesiyle başlayan zorlu yolculuk, sarp yollar ve derin vadiler aşılarak Rize’nin Pazar ilçesinde son buluyor. Dede mesleği olarak başlayan bu serüven, bugün 4. hatta 5. kuşak tarafından aynı heyecanla sürdürülüyor.
Teknolojinin ve şehir hayatının kuşatmasına rağmen, Ortayayla’nın "son hayvancıkları" bu kadim göçü devam ettirerek, kültürel mirasın sönmeyen ateşi olmaya devam ediyor. Dağların doruklarında ışıklar sönse de, bir sonraki çiçeklenme mevsiminde yeniden buluşmak üzere sözleşen yaylacılar, arkalarında derin bir sessizlik bırakarak aşağı köylere çekiliyor.
